در حالی که امروز ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵، سکوتِ دیجیتال در ایران وارد شصت و هفتمین روز خود شده است، انجمن صنفی کسبوکارهای اینترنتی با صدور بیانیهای شدیداللحن، رویه فعلی حاکم بر مدیریت فضای مجازی را محکوم کرد. این انجمن که نماینده صدها استارتاپ و پلتفرم خدماتی در کشور است، اعلام کرد که ادامه این وضعیت دیگر تنها یک «اختلال» نیست، بلکه به معنای «اعلام جنگ با اقتصاد دانشبنیان» و نابودی فرصتهای شغلی میلیونها جوان ایرانی است.
در این گزارش اختصاصی در تکنیوز، محورهای کلیدی این بیانیه و آمارهای نگرانکننده آن را بررسی میکنیم.
۱. عبور از مرحله «ضرر» و ورود به فاز «فروپاشی»
انجمن در بیانیه خود تأکید کرده است که بسیاری از کسبوکارهای کوچک و متوسط (SMEs) در دو ماه اخیر به طور کامل از چرخه اقتصادی خارج شدهاند:
-
توقف جذب سرمایه: هیچ سرمایهگذاری حاضر نیست در بازاری که دسترسی به آن با یک دکمه قطع میشود، ریسک کند.
-
نابودی زنجیره تأمین: کسبوکارهایی که بر بستر اینترنت فعالیت میکنند (از خدمات آنلاین گرفته تا فروشگاههای تخصصی)، به دلیل اختلال در سیستمهای لجستیک و درگاههای پرداخت بینالمللی، با لغو انبوه سفارشها مواجه شدهاند.
۲. نقد سیاست «عادیسازی محدودیت»
یکی از تندترین بخشهای بیانیه به تلاش برخی نهادها برای «عادی جلوه دادن» زندگی تحت شبکه ملی اطلاعات اختصاص دارد:
-
اینترنت، برقِ صنعتِ نوین است: انجمن خاطرنشان کرد که نمیتوان انتظار داشت چرخهای اقتصاد بچرخد در حالی که دسترسی به ابزارهای توسعه، سرورهای خارج از کشور و پلتفرمهای ارتباطی مسدود است.
-
شکست وعدهها: وعدههای مربوط به «پایداری خدمات روی شبکه ملی» در عمل با شکست مواجه شده و حتی سایتهای داخلی نیز با افت شدید ترافیک و خطاهای مکرر روبرو هستند.
۳. آمار تکاندهنده مهاجرت استارتاپها
طبق پایش انجمن صنفی در اردیبهشت ۱۴۰۵:
-
مهاجرت تیمی: بیش از ۳۰ درصد از شرکتهای عضو انجمن، فرآیند انتقال دفتر مرکزی یا تیم فنی خود را به کشورهای همسایه آغاز کردهاند.
-
تعدیل نیرو: تخمین زده میشود که در ۶۷ روز گذشته، بیش از ۱۵۰ هزار نفر از شاغلین مستقیم بخش فناوری اطلاعات، شغل خود را از دست داده یا در وضعیت تعلیق به سر میبرند.
۴. مطالبات فوری؛ بازگشت به وضعیت عادی بدون قید و شرط
انجمن کسبوکارهای اینترنتی در پایان بیانیه خود، سه خواستهی حیاتی را مطرح کرده است:
-
پایان وضعیت اضطراری: لغو فوری تمام محدودیتهای اعمال شده بر پروتکلهای اینترنتی و پلتفرمهای کاربردی.
-
پذیرش مسئولیت خسارت: تشکیل کمیتهای ملی با حضور نمایندگان بخش خصوصی برای ارزیابی و جبران خسارات مالی ناشی از قطعیها.
-
توقف طرحهای تبعیضآمیز: پایان دادن به پروژههای اینترنت طبقاتی که باعث ایجاد رانت و نابرابری در اکوسیستم استارتاپی میشود.
جدول ارزیابی وضعیت کسبوکارهای آنلاین (اردیبهشت ۱۴۰۵)
| شاخص عملکرد | وضعیت پیش از بحران (بهمن ۱۴۰۴) | وضعیت فعلی (اردیبهشت ۱۴۰۵) | میزان افت |
| تراژدی بازدید روزانه | ۱۰۰٪ (پایه) | ۱۸٪ | ۸۲٪- |
| نرخ تبدیل فروش | ۴.۵٪ | ۰.۸٪ | ۸۰٪- |
| هزینه نگهداری زیرساخت | ۱ واحد | ۳.۴ واحد (به دلیل استفاده از تونلهای گران) | ۲۴۰٪+ |
| امید به بقای کسبوکار | ۷۵٪ | ۱۲٪ | ۸۴٪- |
