با وجود اتصال مجدد و تدریجی اینترنت در کشور از تاریخ ۸ بهمن ۱۴۰۴، گزارشهای فنی نشان میدهد که یکی از حیاتیترین لایههای ارتباطی مدرن، یعنی پروتکل IPv6، همچنان در وضعیت انسداد کامل قرار دارد. دادههای رادارهای جهانی پایش اینترنت نظیر Cloudflare و Kentik حاکی از آن است که زیرساخت شبکه ایران برخلاف پروتکل قدیمی (IPv4)، در لایه IPv6 هنوز به وضعیت پیش از ۱۸ دیماه بازنگشته است.
سقوط آزاد ترافیک؛ ۹۹ درصد درخواستها بر بستر IPv4
بررسیهای تکنیوز از دادههای کلادفلر نشان میدهد که سهم ترافیک IPv6 در ایران که پیش از بحران اخیر حدود ۱۲ درصد بود، اکنون به نزدیکی صفر رسیده است. در حال حاضر ۹۹.۹ درصد از درخواستهای اینترنتی کاربران ایرانی مجبور به استفاده از بستر قدیمی IPv4 هستند که این موضوع فشار مضاعفی را بر زیرساختهای NAT کشور وارد کرده است.
آمار کلیدی از وضعیت شبکه:
- کاهش بلوکهای آدرس: فضای آدرسدهی IPv6 اعلام شده توسط اپراتورهای ایرانی از ۴۸ میلیون بلوک به تنها ۷۳۷ هزار بلوک سقوط کرده است.
- سهم ترافیک: ریزش سهم ترافیک از ۱۲ درصد به حدود ۱.۸ درصد و سپس نزدیکی به صفر.
- وضعیت اپراتورها: در حالی که همراه اول، شاتل و آسیاتک در دورههای قبلی پیشرو در ارائه IPv6 بودند، اکنون این دسترسی در تمامی این اپراتورها محدود شده است.
چرا مسدودسازی IPv6 خطرناک است؟
IPv6 تنها یک عدد در تنظیمات شبکه نیست؛ این پروتکل زیرساخت اصلی اینترنت مدرن برای خدمات ابری، تماسهای اینترنتی با کیفیت و بازیهای آنلاین است.
پیامدهای تداوم این قطعی:
- افزایش پینگ و تأخیر: کاربران در بازیهای آنلاین و تماسهای ویدئویی شاهد افت شدید کیفیت هستند.
- از کار افتادن سرویسهای ابری: بسیاری از پلتفرمهای بینالمللی که ترجیحاً از IPv6 استفاده میکنند، در ایران با خطای اتصال روبرو میشوند.
- اختلال در ابزارهای عبور از فیلترینگ: بسیاری از ویپیانهای مدرن و ایمن بر پایه IPv6 فعالیت میکنند که با این محدودیت، عملاً کارایی خود را از دست دادهاند.
فرضیه «لیست سفید» و انزوای دیجیتال
کارشناسان شبکه معتقدند مسدود ماندن IPv6 پس از وصل شدن IPv4 اتفاقی نیست. به دلیل پیچیدگیهای فنی در اعمال فیلترینگ روی نسخه ۶ پروتکل اینترنت، به نظر میرسد مجریان محدودیتها ترجیح دادهاند این لایه را به طور کامل قطع نگه دارند تا کنترل دقیقتری بر ترافیک عبوری از «لیستهای سفید» و پروتکل قدیمی داشته باشند.
