پس از گذشت روزهای پرالتهاب و خاموشی دیجیتال که اقتصاد و ارتباطات کشور را به بنبست کشانده بود، سرانجام وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در حاشیه جلسه هیئت دولت (بهمن ۱۴۰۴)، اعلام کرد که با برطرف شدن تهدیدات زیرساختی، اینترنت در سراسر کشور به «حالت عادی» و وضعیت پیش از بحران بازگشته است. این خبر در حالی منتشر میشود که کاربران در روزهای گذشته با قطعی بیش از ۹۵ درصدی ترافیک بینالملل دستوپنجه نرم میکردند.
در این گزارش تفصیلی در تکنیوز، ابعاد سخنان وزیر و تفاوت «عادیسازی» دولتی با تجربه واقعی کاربران را واکاوی میکنیم.
۱. بیانیه وزیر؛ پایان مأموریت اضطراری
وزیر ارتباطات با اشاره به اینکه محدودیتهای اعمال شده صرفاً جنبه امنیتی و موقتی داشته است، تأکید کرد که تمامی اپراتورهای ثابت و همراه دستورالعمل بازگشت به پهنای باند کامل را دریافت کردهاند.
نکات کلیدی اظهارات وزیر:
-
رفع حملات سایبری: وزیر مدعی شد که حملات سنگین و هماهنگ به دیتاسنترهای داخلی و سامانههای بانکی که عامل اصلی قطعی بود، با موفقیت توسط تیمهای امنیتی و افتا مهار شده است.
-
بازگشت دسترسی بینالملل: طبق ادعای وی، تمامی درگاههای خروجی اینترنت کشور (Gateways) که در روزهای گذشته مسدود شده بودند، اکنون در مدار هستند.
-
تکذیب «لیست سفید»: وزیر ارتباطات شایعات مربوط به دائمی شدن مدل اینترنت «لیست سفید» را رد کرد و گفت وضعیت فعلی دقیقاً مشابه شرایط پیش از اختلالات اخیر است.
۲. پایداری شبکه ملی اطلاعات در زمان بحران
وزیر ارتباطات در بخشی از سخنان خود، عملکرد شبکه ملی اطلاعات را در دوران قطعی تحسین کرد و گفت:
«اینکه در زمان قطع ارتباط با خارج، هیچ خللی در خدمات بانکی، تاکسیهای اینترنتی و خریدهای روزمره مردم ایجاد نشد، نشاندهنده بلوغ زیرساختهای داخلی ماست. هدف ما این است که حتی در سختترین شرایط، زندگی دیجیتال مردم متوقف نشود.»
۳. تفاوت «حالت عادی» با «رفع فیلترینگ»؛ شفافسازی تکنیوز
یک نکته بسیار حیاتی که در تحلیل تکنیوز بر آن تأکید شده، تفاوت میان «وصل شدن اینترنت» و «رفع فیلتر» است. منظور وزیر از بازگشت به وضعیت قبلی، وصل شدن همان اینترنتی است که پلتفرمهایی مثل اینستاگرام، واتساپ و تلگرام در آن همچنان فیلتر هستند. در واقع:
-
دسترسی به سایتهای بدون فیلتر بینالمللی (مثل گوگل و منابع علمی) برقرار شده است.
-
سرعت پهنای باند به حالت نامحدود بازگشته است.
-
اما ابزارهای عبور از محدودیت (VPNها) همچنان با اختلالات شدیدی روبرو هستند که وزیر آن را «بخشی از سیاستهای صیانتی دائمی» دانست.
۴. واکنش کارشناسان و تستهای میدانی
علیرغم ادعای وزیر، گزارشهای مردمی رسیده به بخش فنی تکنیوز نشان میدهد که در برخی مناطق و روی برخی اپراتورها (بهویژه اپراتورهای همراه)، سرعت آپلود و دانلود همچنان با نوسانات شدیدی همراه است. کارشناسان شبکه معتقدند که بازگشت کامل ترافیک و «تطبیق دوباره روترهای BGP» ممکن است تا ۴۸ ساعت به طول بیانجامد و هنوز نمیتوان به طور قطعی از پایداری ۱۰۰ درصدی صحبت کرد.
۵. خساراتی که با «وصل شدن» جبران نمیشوند
فعالان بخش خصوصی در واکنش به این خبر اعلام کردند که اگرچه وصل شدن اینترنت مایه خوشحالی است، اما اعتماد از دست رفته سرمایهگذاران و خسارتهای چند هزار میلیاردی چهار روز گذشته، با یک دستور وصل شدن جبران نمیشود. آنها خواستار ایجاد پروتکلهای قانونی هستند که از تکرار چنین خاموشیهای ناگهانی در آینده جلوگیری کند.
