بر اساس گزارشهای دریافتی ثانیهای در تحریریه تکنیوز و تایید منابع آگاه در شرکت ارتباطات زیرساخت، از چند دقیقه پیش فرآیند فنی رفع محدودیتها و تزریق مجدد پهنای باند بینالمللی به شبکه ارتباطی کشور آغاز شده است. این اقدام پس از گذران ۸۷ روز انسداد مطلق (که طی آن نرخ اتصال به شبکه جهانی به رقم فاجعهبار ۳ درصد کاهش یافته بود) صورت میگیرد و موجی از امید را در میان فعالان اقتصاد دیجیتال و شهروندان ایجاد کرده است.
در ادامه، جزئیات فنی این عملیات ضربتی در ۶ خرداد ۱۴۰۵ را بررسی میکنیم.
۱. جزئیات فنی؛ اتصال لایهای و تدریجی اپراتورها
به دلیل طولانی بودن مدت قطعی و برای جلوگیری از اشباع ناگهانی شبکه (Network Congestion) و آسیب به تجهیزات مسیریابی، فرآیند اتصال به صورت فازبندی شده در حال اجراست:
-
فاز اول (تزریق پهنای باند): گیتویهای بینالمللی در مراکز دیتای بومهن و امام خمینی از چند دقیقه پیش بازگشایی شده و ترافیک در حال ورود به لایههای اصلی است.
-
فاز دوم (اینترنت ثابت): طبق گزارشهای مردمی به تکنیوز، کاربران اینترنتهای ثابت (ADSL و فیبر نوری) در برخی مناطق تهران و اصفهان، سیگنالهای اولیه اتصال به پلتفرمهای جهانی را بدون نیاز به فیلترشکن دریافت کردهاند.
-
فاز سوم (اپراتورهای همراه): پیشبینی میشود دیتای موبایل (همراه اول، ایرانسل و رایتل) تا ساعاتی دیگر به این فرآیند بپیوندند تا ثبات شبکه محرز شود.
۲. دستور صریح پاستور؛ پشت پرده این تصمیم ناگهانی
این گشایش پس از بنبست طولانی شرایط پسا-جنگ، به دنبال دستور مستقیم و صریح رئیسجمهور به شورای عالی امنیت ملی و وزارت ارتباطات صادر شده است. گزارشها حاکی از آن است که زیان سنگین ۲ میلیارد دلاری به اقتصاد کشور و بیانیههای تند تشکلهای صنفی از جمله انجمن کسبوکارهای اینترنتی، بالاخره سیاستگذاران را به این نتیجه رساند که ادامه این انزوا غیرممکن است.
۳. آیا فیلترینگ قدیمی هم حذف میشود؟
کارشناسان فنی در گفتگو با تکنیوز تاکید میکنند که این فرآیند به معنای «رفع محدودیتهای قطعی اخیر» (بازگشت به وضعیت بهمن ۱۴۰۴) است:
-
پلتفرمهای مسدود: پلتفرمهایی که پیش از این بحران ۸۷ روزه فیلتر بودند (مانند اینستاگرام و تلگرام)، کماکان طبق روال گذشته مسدود خواهند بود، مگر آنکه دستورالعمل جدیدی ابلاغ شود.
-
حذف فیلترنت پلاس: لایههای بازرسی عمیق بسته (DPI) که در این مدت حتی پروتکلهای سنتی اینترنت را بلاک کرده بودند، در حال بازتنظیم هستند تا دسترسی به سایتهای علمی، خدماتی و توسعهدهندگان به حالت عادی بازگردد.
۴. تحلیل تکنیوز؛ بازگشت از لبه پرتگاه
آغاز این فرآیند، هرچند دیر و پس از تحمیل خسارتهای جبرانناپذیر به بدنه استارتاپی کشور، یک گام حیاتی برای احیای نیمهجانی اقتصاد دیجیتال است. تحریریه تکنیوز به صورت لحظهای وضعیت پینگ، نرخ پکتلاس (Packet Loss) و سرعت دانلود اپراتورهای مختلف را رصد کرده و در گزارشهای بعدی، نقشهی زنده اتصال استانها را منتشر خواهد کرد.
