در یکی از پیچیدهترین و جسورانهترین جراحیهای تاریخ پزشکی که مرزهای میان مرگ و زندگی را جابهجا کرده است، تیمی از متخصصان مرکز پزشکی دانشگاه نورثسترن (Northwestern Medicine) موفق شدند مردی را که ریههایش به دلیل عفونت شدید کاملاً از کار افتاده بود، به مدت ۶ روز بدون داشتن ریه در بدن زنده نگه دارند. این دستاورد که در بهمن ۱۴۰۴ به صدر اخبار علمی جهان رسیده، امیدی تازه برای بیمارانی است که در لیست انتظار فوری پیوند عضو قرار دارند.
از عفونت مرگبار تا ریههایی که شبیه سنگ شده بودند
بیمار که «دیوی بائر»، مردی ۳۴ ساله و ورزشکار بود، در اثر عفونت شدید ناشی از مصرف سیگارهای الکترونیکی و سپس ابتلا به آنفولانزا، دچار تخریب کامل بافت ریه شد. به گزارش تکنیوز، وضعیت او به قدری وخیم بود که ریههایش در اثر چرک و عفونت به بافتی سخت و بیخاصیت (شبیه به بتن) تبدیل شده بودند که نه تنها اکسیژنی جذب نمیکردند، بلکه خود به کانون تولید سم در بدن تبدیل شده بودند.
جراحان با یک انتخاب غیرممکن روبرو بودند: اگر ریهها در بدن میماندند، بیمار در اثر شوک عفونی میمرد؛ و اگر ریهها خارج میشدند، بیمار بدون دستگاه تنفس بلافاصله جان خود را از دست میداد.
استراتژی جراحی؛ ابداع یک قلب و ریه مصنوعی موقت
دکتر «آنکیت بهارات»، رئیس بخش جراحی قفسه سینه، تصمیمی تاریخی گرفت. تیم جراحی طی یک عملیات ۹ ساعته اقدامات زیر را انجام دادند:
-
خارج کردن ریههای عفونی: جراحان هر دو ریه بیمار را به طور کامل از قفسه سینه خارج کردند تا منبع عفونت حذف شود.
-
استفاده از سیستم اکمو (ECMO): برای جایگزینی عملکرد ریه، بیمار به دستگاه پیشرفته اکسیژنرسانی غشایی برونپیکری متصل شد. این دستگاه خون را از بدن خارج، اکسیژنرسانی و دیاکسید کربن آن را دفع کرده و دوباره به گردش خون بازمیگرداند.
-
ایجاد فضای مصنوعی در قفسه سینه: برای اینکه قلب بیمار در فضای خالی قفسه سینه جابهجا نشود و رگهای خونی پیچ نخورند، پزشکان از پروتزهای موقت و پانسمانهای استریل برای پر کردن جای خالی ریهها استفاده کردند.
۶ روز در برزخ؛ انتظار برای عضو پیوندی
به مدت ۶ روز، دیوی بائر به معنای واقعی کلمه «بدون ریه» نفس میکشید. در این مدت، تیم پزشکی با استفاده از دوزهای بالای آنتیبیوتیک موفق شدند خون او را از باکتریهای مرگبار پاکسازی کنند. طبق تحلیل فنی تکنیوز، این زمان طلایی به سیستم ایمنی بیمار فرصت داد تا پیش از دریافت عضو جدید، به ثبات برسد؛ چرا که پیوند عضو به بدنی که دچار عفونت فعال است، محکوم به شکست خواهد بود.
سرانجام در روز ششم، جفت ریه اهدایی مناسب پیدا شد و تیم جراحی با موفقیت ریههای جدید را در بدن او جایگذاری کردند.
اهمیت این دستاورد برای آینده پزشکی
دکتر بهارات در گفتگو با رسانهها تأکید کرد که این مورد ثابت کرد میتوانیم بیمارانی را که در آستانه مرگ حتمی هستند، از لبه پرتگاه بازگردانیم.
«این جراحی پارادایمهای فعلی را تغییر میدهد. ما نشان دادیم که قفسه سینه خالی، لزوماً به معنای پایان زندگی نیست و میتوان با تکنولوژیهای جایگزین، زمان لازم برای پیدا شدن عضو پیوندی را خریداری کرد.»
در حال حاضر دیوی بائر دوران نقاهت را سپری کرده و به طرز معجزهآسایی توانایی پیادهروی و تنفس عادی را به دست آورده است. این پرونده اکنون به عنوان یک پروتکل جدید در جراحیهای اورژانسی پیوند عضو در سراسر جهان تدریس خواهد شد.
