در پی موج جدید حملات به زیرساختهای صنعتی در اصفهان، یزد و اراک، بسیاری از شهروندان و کارکنان با موج انفجار و ترکشهای ثانویه مواجه شدهاند. طبق گزارشهای پزشکی در تکنیوز، آسیبهای چشمی ناشی از انفجار اگر در دقایق اولیه به درستی مدیریت نشوند، میتوانند منجر به نابینایی دائمی گردند.
در این مطلب، انواع آسیبها و اقدامات حیاتی «ثانیههای طلایی» را بررسی میکنیم.
۱. انواع آسیبهای چشمی در انفجار
انفجارها به سه روش به سیستم بینایی آسیب میزنند:
-
آسیب اولیه (موج انفجار): فشار ناگهانی هوا میتواند باعث پارگی کره چشم، خونریزی داخلی (هایفما) یا جداشدگی شبکیه شود، حتی اگر جسمی به چشم برخورد نکند.
-
آسیب ثانویه (ترکش و پرتابهها): شیشههای شکسته، ذرات فلز یا خاک با سرعت بالا به سمت چشم پرتاب میشوند و باعث پارگی قرنیه یا نفوذ اجسام خارجی میشوند.
-
آسیب ثالثیه (سوختگی شیمیایی و حرارتی): حرارت ناشی از انفجار یا نشت مواد شیمیایی در واحدهای صنعتی (مانند اسیدها در کارخانههای فولاد) باعث سوختگی شدید سطح چشم میشود.
۲. اقدامات فوری: چه کارهایی «نباید» انجام داد؟
در لحظات اول پس از انفجار، رعایت این موارد حیاتی است:
-
چشم را نمالید: مالیدن چشم میتواند باعث فرو رفتن بیشتر ذرات شیشه یا فلز در بافتهای حساس شود.
-
جسم خارجی را خارج نکنید: اگر تکه شیشه یا فلزی در چشم فرو رفته، هرگز سعی نکنید آن را بیرون بکشید؛ این کار باعث تخلیه مایع داخل چشم میشود.
-
فشار وارد نکنید: از گذاشتن دستمال کاغذی یا پنبه با فشار روی پلک خودداری کنید.
-
قطره خودسرانه نریزید: هیچ نوع قطره یا پمادی بدون دستور پزشک استفاده نکنید.
۳. پروتکل امداد صحیح (در ۳ گام)
-
محافظت فیزیکی: یک لیوان یکبار مصرف یا پوشش محافظ (Shield) را بدون تماس با چشم، روی استخوانهای اطراف چشم قرار داده و با چسب ثابت کنید تا از فشار ناگهانی جلوگیری شود.
-
شستشو (فقط در موارد شیمیایی): اگر انفجار باعث پاشش مواد شیمیایی شده، چشم را حداقل ۱۵ دقیقه با آب تمیز یا سرم نمکی بشویید. در موارد نفوذ ترکش، هرگز شستشو ندهید.
-
انتقال سریع: فرد مصدوم را به سرعت به نزدیکترین مرکز تخصصی چشمپزشکی (مانند بیمارستان فیض در اصفهان یا فارابی در تهران) منتقل کنید.
۴. علائم هشداردهنده که نیاز به جراحی فوری دارند
اگر پس از انفجار دچار این علائم شدید، ثانیهای در مراجعه به اورژانس درنگ نکنید:
-
تغییر شکل ظاهری مردمک (به جای دایره، حالت اشکی پیدا کند).
-
خروج مایع شفاف از میان پلکها.
-
درد شدید و ناگهانی که با مسکن آرام نمیشود.
-
از دست دادن بخشی از میدان بینایی یا دیدن جرقههای نورانی (Flash).
