در حالی که دنیای پزشکی هر روز با داروهای گرانقیمت و تکنولوژیهای پیچیده به جنگ سرطان میرود، گزارش جدید و گستردهای که در آستانه روز جهانی سرطان (۱۵ بهمن ۱۴۰۴) منتشر شده، نگاهها را به سمت مسیری سادهتر و ارزانتر چرخاند: «پیشگیری». طبق دادههای آماری که در تکنیوز تحلیل شده، از هر ۱۰ مورد ابتلا به سرطان در سطح جهان، ۴ مورد (۴۰ درصد) مستقیماً با «سبک زندگی» و «عوامل محیطی قابل کنترل» در ارتباط هستند.
در این گزارش اختصاصی، به بررسی فاکتورهایی میپردازیم که با تغییر آنها میتوان نرخ ابتلا به این بیماری را به طرز چشمگیری کاهش داد.
۱. متهمان ردیف اول: دخانیات و الکل
هنوز هم بزرگترین دشمن سلامت انسان، محصولاتی هستند که به صورت ارادی مصرف میشوند:
-
دخانیات: مصرف سیگار و دخانیات به تنهایی مسئول حدود ۲۵ درصد از کل مرگومیرهای ناشی از سرطان در جهان است. این نه تنها شامل سرطان ریه، بلکه شامل سرطانهای دهان، گلو و مثانه نیز میشود.
-
الکل: گزارشها نشان میدهند که هیچ سطح ایمنی برای مصرف الکل وجود ندارد و این ماده با افزایش ریسک سرطانهای دستگاه گوارش و سینه رابطه مستقیم دارد.
۲. بحران خاموش؛ چاقی و رژیم غذایی مدرن
محققان هشدار میدهند که در دهه آینده، «چاقی» ممکن است جایگزین سیگار به عنوان عامل اول سرطان شود:
-
شاخص توده بدنی (BMI): اضافه وزن باعث ایجاد التهاب مزمن در بدن میشود که زمینهساز جهشهای سلولی است.
-
غذاهای فراوری شده: مصرف مداوم گوشتهای فرآوری شده (سوسیس و کالباس) و نوشیدنیهای قندی، ریسک سرطان روده بزرگ را تا ۱۸ درصد افزایش میدهد.
۳. نقش فعالیت بدنی و تابش آفتاب
تغییرات کوچک در برنامه روزانه میتواند اثرات بزرگی داشته باشد:
-
تحرک: روزانه ۳۰ دقیقه پیادهروی سریع میتواند ریسک ابتلا به چندین نوع سرطان از جمله سرطان رکتوم را کاهش دهد.
-
محافظت در برابر UV: استفاده از کرم ضدآفتاب و دوری از تابش مستقیم خورشید در ساعات اوج، سادهترین راه برای پیشگیری از ملانوما (سرطان پوست) است که در سالهای اخیر رشد تصاعدی داشته است.
۴. واکسیناسیون؛ سلاح مخفی علیه سرطان
بسیاری از مردم نمیدانند که برخی سرطانها منشا ویروسی دارند:
-
واکسن HPV: تزریق این واکسن در سنین نوجوانی میتواند تقریباً تمامی موارد سرطان دهانه رحم را ریشهکن کند.
-
واکسن هپاتیت B: پیشگیری از این ویروس، مانع اصلی ابتلا به سرطان کبد در بسیاری از کشورهای در حال توسعه است.
۵. عوامل محیطی و آلودگی هوا
اگرچه کنترل آلودگی هوا از عهده فرد خارج است، اما گزارش بر نقش حاکمیتها تأکید دارد:
-
قرارگیری در معرض ذرات معلق (PM2.5) و آلایندههای شیمیایی در محیط کار، سهم مهمی در آمار ۴۰ درصدی عوامل محیطی دارد.
جمعبندی تکنیوز؛ سرطان همیشه «بدشانسی» نیست
پیام اصلی این گزارش بینالمللی واضح است: سرطان تنها نتیجه ژنتیک یا بدشانسی نیست. داشتن یک رژیم غذایی مبتنی بر گیاهان، حذف دخانیات، کنترل وزن و انجام چکآپهای دورهای میتواند میلیونها نفر را از تجربه تلخ این بیماری نجات دهد.
