در حالی که امروز جمعه ۲۱ فروردین ۱۴۰۵ (۱۰ آوریل ۲۰۲۶) را سپری میکنیم، گزارش نهادهای پایش اینترنت از جمله نتبلاکس (NetBlocks) نشان میدهد که انسداد کامل اینترنت بینالملل در ایران وارد چهلودومین روز متوالی (بیش از ۱۰۰۰ ساعت) شده است. این وضعیت که از ۹ اسفند ۱۴۰۴ و همزمان با آغاز درگیریهای نظامی و امنیتی به طور سراسری اعمال شد، اکنون طولانیترین قطع اینترنت در سطح ملی در تاریخ جهان محسوب میشود.
در این گزارش اختصاصی در تکنیوز، ابعاد فنی و انسانی این «تاریکی دیجیتال» را بررسی میکنیم.
۱. عبور از مرز ۱۰۰۰ ساعت؛ فراتر از یک اختلال ساده
برخلاف قطعیهای پیشین (مانند آبان ۹۸ یا دی ۱۴۰۴)، خاموشی جاری به دلیل تداوم طولانیمدت، ساختار زندگی روزمره و اقتصاد را به کلی تغییر داده است:
-
تاریکی مطلق: طبق دادههای فنی، پهنای باند بینالملل در ایران به کمتر از ۱ درصد رسیده و تنها بخش محدودی از ترافیک برای «فهرستهای سفید» (نهادهای دولتی و نظامی) باز است.
-
محاصره اطلاعاتی: شهروندان عادی عملاً هیچ دسترسی به منابع خبری مستقل جهانی، موتورهای جستجو و پیامرسانهای بینالمللی ندارند.
۲. بنبست آتشبس؛ چرا اینترنت وصل نشد؟
با وجود اعلام آتشبس دو هفتهای میان طرفین درگیری در روزهای اخیر، مقامات وزارت ارتباطات و سخنگوی دولت همچنان از رفع محدودیتها خودداری میکنند:
-
موضع دولت: فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، روز ۱۸ فروردین تأکید کرد که قطع اینترنت به دلیل «شرایط جنگی» است و بازگشت به وضعیت عادی تنها با پایان رسمی و کامل تنشها امکانپذیر است.
-
تکذیب بازگشایی: شایعات منتشر شده در فضای مجازی مبنی بر دستور وزیر ارتباطات برای اتصال مجدد اینترنت، بلافاصله توسط روابط عمومی این وزارتخانه تکذیب شد.
۳. اقتصاد در کما؛ خسارات ۴۲ روزه
تحلیلگران اقتصادی تکنیوز برآورد میکنند که هر روز قطعی اینترنت، خسارتی بالغ بر ۹۰۰ میلیارد تومان به بدنه اقتصاد دیجیتال کشور وارد کرده است:
-
نابودی کسبوکارهای خرد: هزاران فروشگاه اینستاگرامی و تلگرامی که تنها منبع درآمد خانوادهها بودند، به طور کامل از بین رفتهاند.
-
رکوردشکنی بیکاری: بخش فناوری اطلاعات و فریلنسرها با موج گستردهای از تعدیل نیرو و مهاجرت فیزیکی (خروج از مرزهای زمینی به سمت ترکیه برای دسترسی به اینترنت) مواجه شدهاند.
۴. شبکه ملی اطلاعات؛ تنها پناهگاه یا حصار؟
در این ۴۲ روز، تنها سرویسهای میزبانی شده در داخل کشور (شبکه ملی اطلاعات) فعال بودهاند که آن هم با چالشهای جدی روبروست:
-
فقدان کارایی: بسیاری از ابزارهای داخلی برای فعالیت به کتابخانهها و APIهای جهانی وابستهاند و بدون اینترنت بینالملل، دچار باگهای مکرر شدهاند.
-
انزوای علمی: دانشگاهها و مراکز پژوهشی (مانند دانشگاه شریف) عملاً ارتباط خود را با جهان علم از دست دادهاند.
جدول زمانی سیاهترین روزهای اینترنت ایران (۱۴۰۴-۱۴۰۵)
| بازه زمانی | علت اصلی | مدت زمان | وضعیت فعلی |
| دی ۱۴۰۴ | اعتراضات سراسری | ۲۱ روز (۵۰۰ ساعت) | پایان یافته |
| اسفند ۱۴۰۴ تا فروردین ۱۴۰۵ | تنشهای نظامی/جنگی | ۴۲ روز (۱۰ تکساعت) | همچنان ادامه دارد |
| آبان ۱۳۹۸ | اعتراضات معیشتی | ۱۲ روز (۱۶۳ ساعت) | پایان یافته |
