در حالی که تنشهای اقتصادی و زیرساختی در ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ به اوج خود رسیده است، رصد بازار خودرو نشان میدهد که اکثر وبسایتهای مرجع و اپلیکیشنهای آگهی (نظیر دیوار، باما و کارنامه)، بخش اعلام قیمت روز خودروهای صفر و کارکرده را از خروجی خود حذف کردهاند. طبق گزارشهای اختصاصی تکنیوز، این اقدام که شباهت زیادی به سیاستهای سال ۹۹ دارد، نتیجه فشارهای نظارتی برای کنترل «تب قیمتی» در روزهای بحرانی است.
در ادامه، دلایل فنی و اقتصادی این رخداد را بررسی میکنیم.
۱. دستور قضایی یا خودسانسوری مصلحتی؟
اگرچه هنوز بخشنامه رسمی و عمومی برای حذف قیمتها منتشر نشده است، اما منابع آگاه به تکنیوز خبر دادهاند که این تصمیم در پی نوسانات شدید نرخ ارز در بازار غیررسمی (ناشی از شرایط پسا-جنگ) اتخاذ شده است:
-
جلوگیری از قیمتسازی: نهادهای نظارتی معتقدند درج قیمتهای نجومی در پلتفرمها باعث ایجاد «انتظارات تورمی» و تلاطم در بازار فیزیکی میشود.
-
پاکسازی آگهیهای فیک: بسیاری از آگهیهای درج شده در هفته دوم اردیبهشت، توسط واسطهها و با قیمتهایی بسیار بالاتر از عرف بازار برای «فضا سازی» منتشر شده بودند.
۲. بازار در حالت «توافقی»؛ سردرگمی خریداران و فروشندگان
با حذف قیمتها، عبارت «توافقی» جایگزین اعداد شده است. این موضوع باعث بروز مشکلات جدیدی در بازار شده است:
-
فقدان مرجع قیمت: خریداران واقعی راهی برای تشخیص قیمت منصفانه ندارند و بازار به سمت معاملات سنتی و «پشت درهای بسته» در نمایشگاهها حرکت کرده است.
-
رشد بازارهای زیرزمینی: بخش عمدهای از اعلام قیمتها به کانالهای غیررسمی تلگرامی و گروههای محدود واتساپ منتقل شده که نظارت بر آنها عملاً غیرممکن است.
۳. تأثیر قطعی اینترنت بر پلتفرمهای خودرویی
علاوه بر محدودیتهای نظارتی، اختلالات ۶۶ روزه اینترنت در سال ۱۴۰۵ نیز ضربه مهلکی به این پلتفرمها وارد کرده است:
-
کاهش ۸۰ درصدی بازدید: به دلیل قطعی اینترنت بینالملل و اختلال در بارگذاری تصاویر آگهیها در شبکه ملی، میزان تعامل کاربران با این سایتها به حداقل رسیده است.
-
اختلال در احراز هویت: سامانههای اتصال به «امتا» و «شاهکار» برای تایید هویت آگهیدهندگان با قطعیهای مکرر مواجه شدهاند.
۴. تحلیل تکنیوز؛ آیا حذف قیمت راهکار درستی است؟
تجربه تاریخی در بازار ایران نشان داده است که «پاک کردن صورتمسئله» (حذف قیمت) هرگز منجر به ارزان شدن کالا نشده است. در سال ۱۴۰۵، ریشه گرانی خودرو نه در پلتفرمهای دیجیتال، بلکه در کمبود عرضه، توقف تولید برخی خطوط بر اثر آسیبهای زیرساختی جنگ و جهش نرخ ارز است. حذف قیمتها تنها باعث شفافیتزدایی و افزایش قدرت دلالانی میشود که در فضای تاریک بازار، قیمتهای دلخواه خود را به مصرفکننده تحمیل میکنند.
جدول وضعیت پلتفرمهای برتر خودرو (۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵)
| نام پلتفرم | وضعیت نمایش قیمت خودرو صفر | وضعیت قیمت آگهیهای کارکرده | علت احتمالی محدودیت |
| دیوار | حذف شده | توافقی | صیانت از بازار / دستور نظارتی |
| باما | حذف شده | نمایش محدود برای برخی مدلها | احتیاط در برابر جریمههای احتمالی |
| کارنامه | توقف بهروزرسانی | نمایش قیمت کارشناسی (محدود) | عدم امکان استعلام لحظهای نرخ ارز |
| سایتهای خبری | حذف جداول قیمت | – | جلوگیری از تشویش اذهان عمومی |
